Biíj et uutkommen (15 september 2017) van et boek Geen honinck soet sonder bitter gal. Brieven van Agatha, jonkvrouw van Groot Terhorne te Beetgum van Sieger Rodenhuis en Geertje Kingma.  

Vrouwluden en manluden,  

Ik bin veur de dadde keer biíj et uutkommen van een boek van Sieger Rodenhuis en Geertje Kingma. Op 9 juli 2010 waík in Balk biíj et verschienen van Adeldom verplicht. De geschiedenis van de familie Van Swinderen in Gaasterland. Op 12 september 2013 waík in Sexbierum biíj et uutkommen van Liauckema State en haar bewoners. Een eeuwenlange strijd om geloof, bezit en macht. En vandaege hier dan op 15 september 2017 in Beetgumermeule biíj et uutkommen van Geen honinck soet sonder bitter gal. Brieven van Agatha, jonkvrouwe van Groot Terhorne te Beetgum. Dat ik et eerste exemplaor in ontvangst nemen moch is een grote ere. Ik bin slim bliede mit et boek, dat  prachtig uutgeven is.
Ik fielsetere Sieger en Geertje van hatte. Wat is et mooi dat dír meensken binnen die van alles over de oolde Friese aodellike femilies uutpluzen en daor mooie boeken over schrieven. Ok dit boek is een must veur alle meensken die belangstelling veur de geschiedenis van Frieslaand hebben. Jim doen miíj dír ok een protte genoegen mit, want ik hole van geschiedenis en zeker van et reilen en zeilen van dit soort femilies. Ik hadde stiekem vanzels ok wel een jonkheer of een baron wezen wild. Mar ja, een meenske kan niet alles hebben in et leven. Et is vanzels ok mooi om een bekende Stellingwarver schriever te wezen. Mar ik fantesere dír soms lustig op los!
Nao de Van Swinderens en de Liauckemaís now dan een boek over de brieven van jonkvrouwe Agatha Tjaerda van Starkenborgh. Ze schreef die brieven in de jaoren 1656 tot 1667. Et is prachtig dat al die brieven beweerd bleven binnen. Wat een schat an gegevens over die tied kují daor uuthaelen! Wat een gelok dat ze in de tied van Agatha nog gewoon brieven schreven mit een gaanzevere en ink. As Agatha in disse tied leefd hadde, hadde ze vanzels maild, smsít of apt. Mien hemel nog an toe. Dat is echt niks mit niks. Een vlochtig gedoe daor niks van overblift. Dan hadden de Sieger en Geertje van over drie- of vierhonderd jaor dír nooit een boek over schrieven kund! Zollen al die twitterberichten van Donald Trump over vierhonderd jaor trouwens nog lezen wodden?
Agatha was trouwd mit Georg Frederik baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. Ze woonden op íe state Groot Terhorne in Beetgum. Dír bleven iene dochter, Isabella, en twie zeunen, Johan Georg en Georg Wolfgang, in leven. Ají je es goed indaenken hoevule states, stienzen en laandhuzen dír vroeger west hebben in FrieslaandÖ Al die aodellike femilies woonden in ieder geval zoemers in zoeín prachtig slot. Biíj de winterdag verhuusden ze nog wel es naor een gerieflik huus in Liwwadden. As al die oolde huzen now es niet sloopt weren in de loop van de jaoren, mar mooi opknapt en restereerd weren. Wat zol Frieslaand dan een stok mooier west hebben. Wat konnen die miljoenen toeristen die hier ankem jaor verwaacht wodden in verbaand mit LF2018 hier dan een boel mooie dingen bekieken! Wat hebben meensken een protte kultuurgoed verrinneweren laoten en vernield. Et is iewig zunde. Mar we hebben now aanst vanzels wel elf schitterende fonteinen en Fraanse reuzen. Tiden hawwe tiden. Zeggen de Friezen dat niet zo?
Agatha schreef heur brieven an MichaŽl Buschius. De Duutse zaekwaornemer van de femilie, die dingen regelen mos mit de Duutse takke van de femilie Schwartzenberg en Hohenlansberg. Netuurlik gong dat over spul angaonde arfenissen en geld en zo. Et zal ok niet zo wezen! Vroeger mos een zaekwaornemer de plooien glad zien te strieken, vandaege-de-dag zol dír een witte limo van et EO-pergramme Het familiediner biíj dat ruziemaekende volk langesstuurd wezen.
Et was diezelde Buschius die de beide zeunen van Agatha en Georg Frederik begeleidde, doe die naor Heidelbarg gongen om te studeren.  Hiíj bleef daor trouwens ok biíj heur. Hiíj zal de sommaosie wel mitkregen hebben dat hiíj een betien op die beide knaopen passen mos. Dat ze heur niet verslingeren zollen an  alderhaande aeventuurlike vrouwluden. Mar as dat lokt isÖ Ik betwiefele et. Zokke jongen mossen vanzels op alle gebied et leven leren en de hormonen deden heur wark, gao daor mar vanuut!
Agatha schrift MichaŽl Buschius over van alles en nog wat in omtrent 120 brieven. Over spul in de femilie, de gezondhied, dat ze een niíje keuken kriegen op Groot Terhorne, dat de droeven et goed doen, en over God die alles in dit leven regelt. MarÖ ze roddelt ok graeg! Jonkvrouwe Agatha is een doodgewoon meenske en daoromme mag ik heur zo graeg. We hadden et tegere grif wel praotende holen kund!
Agatha en Georg Frederik heurden tot de hogere kringen, mar ze hadden ok gedoente mit nog hogere kringen. Mit de Friese stadhoolderlike femilie en mit Johan Maurits, graaf van Nassau-Siegen. Die mos omke zeggen tegen Willem van Oranje en naor him is et Mautitshuus in Den Haag nuumd. Johan Maurits was niet trouwd, marÖ hul wel van de vrouwluden en hiíj rommelde dír graeg mit omme. Daor hadde Johan Maurits vanzels groot geliek an. Mar de op niíjgies beluste Agatha schrift: Maurits is tot Harlingen by syn genegenste frundinwijf. Hij heeft een wijf met van Berlijn gebragt, ít is die Dochter daer men van afgesproken heeft dat sijn Broeder (er) met soud trouwen. TsjaÖ
Agatha is soms is een betien de Albert Verlinde van heur tied. Johan Maurits en zien vrundinneÖ en de tuteriíje in een parkeergerage van voetbalder Wesley Sneijder mit die hutsjeflut van een Yolanthe daor Jan Smit een peer jaor mit ommescharreld het. Wat is et verschil? Dit soort niíjgies en schandaolties was Agatha gek op! Mar ja, wie niet? Dír is niks niíjs onder de zunne! Meensken veraanderen in wezen nooit en dat het ok wel wat!
Soms vint jonkvrouwe Agatha zels ok wel es dat ze wat te vule an ít teuten is en dan schrift ze: U moet het quaet schrieven excuseren. Misschien nemt ze heur ok wel es veur om heur wat dat anbelangt wat in te holen. Mar ja, dan gaot heur eigen huusdokter, perfester Matheus, vremd! Et liekt me meer as begriepelik dat ze heur dan niet inholen kan. Ze gript de gaanzevere, deupt die in de ink en schrift: Tusschen Matheus, en sijn frou, en Meidt is een saek voorgevallen. De meid is nu uitter huisÖ Now, dan weejí et wel! En dír is echt altied wat. Wilhelmus Hagius, advekaot biíj et Hof van Frieslaand, slingerde ok mit een aander vrommes omme. Al tiedens zien huwelik. En doe raekte zien vrouw weg en was de kust vriíj veur die aandere vrouw. Tíis sijn Nicht, een meiske van 17 a 18 jaer, kleinder als sijn dochter. Wat ok een viesterd!
Mar dan is ze ok zomar weer wat zwaor op íe haand. Ze vint et leven wel es wat drege. Dat is logisch, want ze hadde gien makkelik leven. Vier van de zeuven kiender raekten jong weg, spul in de femilieÖ Ze schrift over de Zweeds-Deense oorlog, oonze oorlog mit Engelaand, en over oonze held Michiel de Ruyter. Waor schrift ze niet over! Ze is zuver poŽtisch as ze schrift: Als wenschen helpen kon soud ick mij Oijevaers fleugels wenschen en fliegen nae U toe, en dat om feul verscheidenden dingen die feul beter mondeling versproken, als schriftelick verhandeld konen worden.
Gelokkig veur oons dat ze een protte dingen schriftelick verhandeld  en al die brieven schreven het. Zodat wiíj ze now lezen kunnen in dat mooie boek van Sieger Rodenhuis en Geertje Kingma: Geen honinck soet sonder bitter gal. Ie kun eerst echt genieten van de mooie dingen van et leven ají ok weet hebben van de minder mooie dingen. Dat was in de tied van Agatha zo en dat is nog altied zo. Ik weens jim mooie uren toe tiedens et lezen van dit boek!