Toespraoke bi’j et uutkommen van de roman It dak fan de wrâld van Ferdinand de Jong.

Ferdinand,

Vleden jaor vreug de Friese schriever Douwe Kootstra mi’j a’k wel wat zeggen wol bi’j et uutkommen van zien ni’jste bundel mit reisverhaelen Paradys oan de baai in de deupsgezinde karke in Drachten. Dat he’k doe mit groot genoegen daon. In jannewaori van dit jaor kree’k een mailtien van de Friese schriever Ferdinand de Jong mit et verzuuk a’k wel wat zeggen wol bi’j et uutkommen van zien twiede roman op 8 april in de biebeltheek van Et Vene. Ik hebbe weerommemaild da’k dat mit groot genoegen doen wol. Dat hier stao ’k dan weer mit mien Stellingwarfstaelige inbreng op een Fries literair fesien. Ik hebbe nog niks an et doen en laoten van de top van de Friese Pers Boekerij marken kund, mar ik kan me zo indaenken dat ze dit een bedaenkelike ontwikkeling vienen. Friese literaire fesies die meer en meer kleurd wodden deur et Stellingwarfs. Diepe in de huud bin ze ongetwiefeld slimme schoftig dat dit een trend wodden gaot en et Fries het et toch al zo zwaor te verduren. Ik bin et mit heur iens dat dit beslist gien trend wodden moet. Lao’k daor drekt mar hiel dudelik over wezen, want ik zie dat geveer ok. Mar ja, de bekende Stellingwarver schriever kan et bi’jtieden wel aorig zeggen en ie moe’n zoe’n gelegenhied toch een betien opfleuren, aanders is ’t een kael spullegien. Butendat is de man van de aandere kaant van de Kuunder gauw tevreden. Hi’j vragt gien grauw traktement veur zien diensten. Een vergees exemplaor van et uutkommen boek, een bossien bloemen, een extra bitterballe… Ik kan me levendig veurstellen dat nao Douwe Kootstra en Ferdinand de Jong aandere Friese schrievers op etzelde idee kommen zullen. Mar dat wodt me dan gewoon vusen te drok. Et begint mit et uutkommen van ni’je boeken, mar al rap vraogen schrievers me dan vanzels ok a’k wel wat zeggen wil as ze vuventwintig, veertig of vuuftig jaor trouwd binnen. En a’k daor ok op ingaon zol is et hekke hielemaole van de dam en wo’k daornao ok deur wedevrouwen beld a’k wel wat zeggen wil op ’e begraffenis of kremaosie as d’r een schriever wegraekt is. En a’k overal ja op zeggen zal, vlieg ik aanst alle biebeltheken, dörpshuzen, begreefplakken en krematoriums in Frieslaand bi’jlanges en kom ik niet meer an mien eigen schrieveri’je  toe. Dat kan en mag de bedoeling niet wezen. Ik kan de top van de Friese Pers Boekerij dus geruststellen. Nao Kootstra en De Jong zet ik d’r een punt aachter! Et zal Abe de Vries en Jelma Knol nao disse toezegging grif een stok roemer om et hatte wezen.

Ferdinand, mien joongien, ik maeke me beheurlik grote zorgen om jow. Ie zitten in de, veur een man, muuilike jaoren. Vleden jaor eerst verscheen jow eerste roman Guozzeflecht waor a’k slim van geneuten hebbe. Ie kun hatstikke mooi schrieven! Mar now is jow twiede roman It dak fan de wrâld al klaor! En et zol me werachtig niks verbaozen aj’ al mit een dadde an de gang binnen. De duvel kon je wel op ’e hakken zitten! Waoromme die haost? Wat drift jow toch? Wie moej’ wat bewiezen? Is dit tempo wel verstaandig? Zoj’ et niet ietsien kalmer an doen moeten? Ie heuren et, ik hebbe een protte vraogen. Butendat maild’ ie me daj’ nog niet van et roken ofkommen kunnen, mar daj’ al wel een half jaor van de beerenburg of binnen. Ik citere now uut jow mail: net dat ik alkoholist wie, mar as je fjirtich west binne begjint it liif wat út te sakjen, dêr woe ik wat om tinke, sadwaande. Tsja… Ie zitten over je feguur in, ie bin dus iedel, en ie schrieven in rap tempo et iene nao et aandere boek. Et bin de typische symptomen van de muuilike jaoren. Of om et in poergeef Stellingwarfs te zeggen: ie zitten neffens mi’j ommeraek mit de midlife crisis omme te heisteren. Zokke kerels, vrouwluden en manluden, kun niet zonder toezicht. Ik wete niet hoe veer as jow uutgever gaot in et begeleiden van heur literaire telenten, mar ze moe’n dit gedrag bliksemse goed in de gaten holen en jow vrouw moet dat zeker doen, want we moe’n gien ongelokken kriegen. Ik hope dus niet dat de boekeschrieveri’je een inienend opflakkerend spullegien is en dat et dommiet ok zo weer oflopen is. Aj’ echt schriever wezen willen, dan bi’j’ dat tot et bittere aende an toe. Tot de dood! Ie flikken et me dus niet en hool d’r aanst mit op as de hormonen weer wat tot ruste kommen binnen! Ie schrieven now deur! Dat moej’ mi’j en oons hier vanaovend plechtig beloven. Butendat hebben Speerstra en Van der Ploeg et iewige leven ok niet. D’r ontstaot dus een keer een Fries literair gat en wat zol et mooi wezen as ie daor inspringen konnen! Want… ie kun schrieven! Ik leze iedere dag et verhaeltien op jow webstee. Ie zollen ok hiele goeie kollums schrieven kunnen. Kan de ien of aandere kraante of tiedschrift jow daor niet veur strikken? Ie kun kritisch schrieven, mar ok hiel ontroerend over et feit dat de gaanzen lessend weer vottrokken binnen. Dat vun ik hiel mooi! Mar… verdiel je krachten dus wel een betien! Et lief mag dan nog vri’j strak wezen, daenk veural niet daj’ nog een jonge hond binnen. Dat zol een gruwelike misvatting wezen.

Mar toch, Ferdinand, alle gekhied op een stokkien, ik bin vanzels hatstikke ofgeunstig en wol stomme graeg dat wi’j in de Stellingwarven ok zoe’n jongkerel hadden die zomar inienend boeken begon te schrieven en die mi’j laeter opvolgen kon. Ik vien et biesterbaorlike mooi dat jow twiede roman hier vanaovend uutkomt en ik brane van ni’jgierighied om et boek te lezen. Ik fielseteer je van hatte en hope dat een protte meensken jow boeken lezen gaon, want dat verdien ie!