Brief an mien jonge ik

Johan Veenstra

Dag Hanneman,

Ik kenne jow al hiel lange, mar ie kennen miíj nog niet. Dat klinkt zuver een betien raodselachtig, vien ie ok niet? Mar gauwer as je lief is zují me kennen, mien joongien, omdat de tied en et leven zo vreselik hadde veurbiíjgaon zullen. Et zal je ontflutten as dreug zaand tussen de vingers. Mar dat begriep ie now nog niet. Now liekt alles nog lange te duren: de waarme zoemer die de rogge op íe bouw op íe Zanen gooldgeel maekt en de strenge winter mit kwalster en koolde as de pompe in et aachterhuus inpakt wodden moet mit oolde dekens. Want as die bevriezen zol, hebben meensken en  dieren in et oolde huus tussen de boswallen gien drinken meer. Dír ligt een zee van tied tussen oons in. Ik leve in een kompleet aandere wereld as ieje. Et dŲrp waor as ie in leven bestaot niet meer. Et laand is verkleurd, de tael verwaeterd, meensken raekten vot in de tied. Moeík wat van mezels vertellen? Interesseert je dat aenlik wel? Een man die haost 65 is, vien ie grif een stokoolde kerel. Now goed danÖ Een kotte tiedinge uut die zo aandere wereld van je ooldere ik.
  Et is op een zundagmiddag halverwege augustus 2010 aík je disse brief schrieve. Et is 55 jaor veerder in de tied. We hebben tot now an toe best wel een mooie zoemer. Van tied tot tied is et over de dattig graoden en braant de zunne ongenaodig op et dŲrp daor awwe beidend oons leven laank al in wonen. De eerste brummels kleuren zwat, de beien van de sepiepen bin al oranje. Morgens blift et grŲs al ietsien langer nat. De haast zit dír hiel staorigan an te kommen. Nog even en de zwelverties vliegen van hier weer naor Afrike toe. Ie zien ze in jow zoemers grif in en uut de kiepehokken aachter oons oolde huus vliegen. Ik zitte in mien warkkaemer en schrief je disse brief op een komputer. Zoeín ding ken ie netuurlik nog niet. Ik legge et je niet uut, et is niet belangriek. Biíjtieden schrief ik wat an een niíje roman. Wat ik now doe, zul ie laeter doen gaon. Boeken schrieven. Verbeel ik et me of kiek ie now zuver een betien verschrikt? Och now ja, ie moeín now ienkeer toch wat doen in je leven. Ik zal je alvast mar waorschouwen: et is niet echt makkelik wark en naormaote de jaoren verstrieken zal et allienig mar dreger lieken te wodden. Mar zoaík al zee: ie moeín toch wat. En vule meer en aanders zují laeter ok wel niet kunnen. Ik wete dír alles van. Veur et meerste wark staon oons de hanen verkeerd an ít lief. De oolde schoelemeester het indertied votdaolik tegen je moeder zegd dají laeter allienig mar geschikt veur een kantoor binnen en griem daor wat in de pepiereboel omme. Mar dat hindert niks, dír bin slimmere dingen. Alles is haost beter as om laeter een vanwetend schoelemeestertien te wodden.
  Ik wete aenlik niet aík je wel wat vertellen moet van laeter. Et komt wel over je henne. Et leven ruult now ienkeer zoas et ruult. Ie zullen beleven wat ik beleefd hebbe. Wat veur jow toekomst is, bin veur miíj al lange andaenkens en die bin niet altied lieke mooi. Mar et gaot zoas et gaot, daor kují vergif op innemen. Et ligt niet in mien macht om dír een aandere wending an te geven en dat spiet me best wel. Ik zol je aenlik zo stomme graeg op een trein zetten willen, die onderwegens een aandere ofslag nemt. Ik zol je zeggen willen dají zus en zo doen moeten, niet etzelde pattien langestoffelen moeten as dat ik daon hebbe. Dají deur de spiegel breken moeten die je beeld gevangen hoolt en van je ofslaon moeten as ze je te nao kommen. Geef die rotjongen van de ulo laeter mar een hingst veur de kop of een trap tegen de schenen as ze je uutschellen. Mar dat zují netuurlik niet doen, omdají daor te teergevulig veur binnen. Omdají te lange kiend blieven zullen en te bange binnen. Ik zol et je zo graeg makkeliker maeken willen, omdat et me zo om je begroot. Omdaík wete wat dír kommen zal, jow toekomst kenne. En ie bin zo kwetsber, lieve jonge. Ik zol zo verdomde graeg een aarm om je henneslaon en je bescharmen willen veur al et ongemak en onbegrip dat dír onherroepelik an zit te kommen. Mar ik stao mit lege hanen. Waor bin je krullen trouwens bleven? Ie hadden dír as klein joongien zovule. Wees niet benauwd, ze kommen weeromme.
  Ik zie jow wel, mar ie kun miíj niet zien. Dat is vanzels niet eerlik, mar zo is et now ienkeer. Ik zie je biíj de taofel in de keuken van et oolde huus zitten. In een geel boekien plak ie segarebaanties en veur in et boekien hejí schreven hoe oold ají binnen. Vandaor daík wete dají negen binnen. Ie hebben de tonge een aentien tot de mond uut. Et is een hiel bezit: zoeín boekien mit baanties. Dír bin hiele mooien biíj. Mar ok goenend daor ají aenlik niet eerlik an kommen binnen. Schrik ie dír van daík dat wete? Een maegien op schoele leut je laestdaegs een hiel fluttien zien diejí nog niet hadden en doe hejí dír drieje van stiekem niet an heur weerommegeven. Die hejí dus gewoon aachteroverdrokt en ie hebben ze now krek mit gluton in dat gele boekien van je plakt. Een blauwe Carl Upmann, een geel-brune Velasquez en een oranje-zwatte Ritmeester. Hiele mooien, mar ie bin dír toch niet echt bliede mit. Ze kommen je niet toe, dat vuul ie inwendig best wel, ze bin van dat maegien dat even wiederop an et zaandpad woont. Mar ie zullen ze heur nooit weerommegeven. Dat weeík omdat ze in et album zitten dat boven biíj miíj op íe zoolder ligt. Och, ik wete zoeín protte van je.
  Ik zie dají now nog redelik gelokkig binnen, omdají je veilig vulen in et huus in dat vertrouwde boeredŲrp. De grote, kwaoje wereld liekt nog veer vot, mar is vule dichterbiíj as dají daenken. Alles liekt zo gewoon. Mar et  is vanzels best wel een betien wonder dají omke zeggen moeten tegen de man die mit je moeder en jow in jim huus woont. De aandere jongen op schoele hebben een vader, ie hebben een omke. Dat is gewoon zo, daor is nog niks vremds an. Ie daenken daor veerder nog niet over nao, vienen him ok best wel aorig. Vanaovend zujím helpen as hiíj biíj diezelde keukentaofel petronelaeden gaot. Dan mají et keliber op íe plaeties schrieven. Hoe zojí op dit mement ok mar in de veerste veerte vermoeden kunnen dat omtrent acht kilemeter veerderop een breur van je woont, die mar een jaor jonger is as ie binnen. Et zal nog hiel lange duren eer iene je vertellen zal dat hiíj bestaot. Ají me heuren kunnen zollen, zoík et je lichtkaans ok niet vertellen, krek as al die aandere meensken et veur je verzwiegen zullen. Ie zollen et lichtkaans niet bevatten kunnen ají et now geweer wodden zollen, ie bin ommes nog zoeín kiend. Ie zollen dír overstuur van raeken, vannaacht niet slaopen kunnen, en je moeder toch niet durven te vraogen hoe dat dan percies zit. Waor luuster ie now naor? Is je moeder an et prikkehakken in de wal an de oostkaant van et huus? Ik daenke daík et ok heure. En ik zie Marco en Flora, de beide jachthonnen en jow speulkammeraoties, lui onder de makke neutepolle in et schaad liggen. Ají et keukenraempien uutkieken kují ze ok zien. Mar ie kieken niet, ie bewonderen vol overgaove je segarebaanties.
  Hiel staorigan mar zují tot et besef kommen dají krek even aanders binnen as de aandere jongen. Speul ie, ají echt eerlik binnen, niet et liefste mit maegies? Ie geven niet om de roege spellegies van de jongen, ie klimmen nooit in een boom om ekster- en kriíje-eier uut nusten te haelen. Dat durf ie niet iens! Mar ie doen wel mit as ze Eric de Noorman op et schoeleplein speulen en dan bin ie Erwin, de zeune van de keuning. Niet omdají zo stoer binnen as de aandere jongen, mar omdají dír zovule van weten. Omdat je moeder je de verhaelties over Eric vroeger al uut de kraante veurlas doejí zels nog niet lezen konnen. Omdají gek op verhaelen binnen. Omdají alles mitbeleven as de meester vertelt van jongen die op schippen naor IndiŽ veerden. Dan heur ie de golven tegen de boeg, de wiend in de zeilen, et kreunen van spanten en touwen. Omdají een grote fantast binnen, verhaelen bedaenken over keunings en keuninginnen, preenzen en preensessen. Fanteseer nog mar even deur in je beschutte wereltien.
  Ik kan je niks vertellen over wat dír komt, Han. Ie zien et vanzels wel. Of tochÖ Ie daenken dají nooit zonder je moeder kunnen. Is ít waor of niet? Onbewust weejí dat ziíj in wezen et ienigste is wají op íe wereld hebben. Dat ziíj veur je zorgen moet, dat ie veur heur zorgen moeten. Jim hangen te vule an mekeer, mien jonge. Dat zie ík now, nao al die jaoren, zo scharp as wat, mar ik kan et niet veraanderen. Nog lange jaoren zují daenken dají niet zonder heur kunnen. Mar dat is niet zo, dat kují best wel. Ie kun et zels hiel arg goed. Ie zullen ok wel moeten, want ooit zal de dood op een waarme julidag, as de rozen bluuien, an de deure kommen en de zwatte voegels in de bomen zullen roepen dat et heur tied is. En dan red ie je best. Ik wol dají dŪsse woorden van me heuren konnen. Et zol et leven lichter veur je maeken kunnen. En ie hoeven dír niet overstuur van te wodden, heur. Et duurt echt nog hiel lange veurdat je moeder wegraeken zal.
  Laoík je nog wat vertellen. Dír zal laeter iene wezen die slim om je geft en ie zullen lieke vule om him geven. Waoromme kiek ie now niet op van je segarebaanties? Heur ie dan niet daík van him zegge? Och nee, netuurlik niet. Ie zullen nog wiethoelange daenken dají zomar op een dag verkering kriegen zullen mit een maegien, dajím trouwen en kiender kriegen zullen. Krek zoas et mit iederiene gaot. Ie weten laeter best wel dají niks om maegies geven en toch daenk ie nog hiel lange dat zoks gebeuren zal. Mar et gebeurt niet en dat is niks niet arg.
  Hool now toch es op mit die segarebaanties! Gao buten speulen in de frisse locht! Bouw een kesteel in de zaandbult aachter et huus en fanteseer over ridders, keunings en preenzen die op peerden over de brogge van de slotgrachte draeven. Et is goed om te fanteseren, want ie zullen laeter ommes schriever wodden. En ie zullen oold wodden, in ieder geval wel haost 65, en dat vien ie now ommes hatstikke stokoold. Lichtkaans dají nog wel oolder wodden as 65, mar dat weeík  nog niet. Want krek as jow kan ík niet in mien eigen toekomst kieken.
  Dag klein, kwetsber joongien mit je segarebaanties. Et zal even duren, mar ie kommen dír wel. Je fantesie sleept je dír wel deurhenne. 

Een protte liefs en een knuffel.

(opneumen in et feberwaorinommer 2011 van De Ovend, et tiedschrift van de Stellingwarver Schrieversronte)